Gereformeerde 'Wâldpyk' als Groninger popidool

21 maart 1997
Jaap Hellinga

Psalmen en kerkorgels. De in Friesland geboren zanger-organist Meindert Talma komt uit een christelijk laag. In zijn huidige woonplaats Groningen stuitte hij op de Stichting Hobbyrock, een wonderlijk groepje Friezen dat in diverse bandjes speelt, platen uitgeeft en er een geheime zender op na houdt. De stichting leverde ook de muzikanten voor Talma’s begeleidingsband The Negroes. In huiskamers en slaapvertrekken namen ze de debuut-cd ‘Hondert punten’ op, een verzameling melancholieke liederen, waarmee Talma momenteel furore maakt in donkere punkholen als Vera en Simplon.

De televisie gaat uit, want er is een journalist over de vloer. Geen Studio Sport vanavond. Lichtjes voorover gebogen zit Meindert Talma (28) in zijn huiskamer in de Groningse nieuwbouwwijk Beijum. Hij kijkt zwijgend naar de vloer. Huisgenoot Niek de Vries, ooit zanger van de Friese rockband The Amp, trekt zich terug in de keuken. Talma blikt nog steeds naar de grond. De ruim twee meter lange organist trekt een ernstig gezicht. Dan komen de woorden, langzaam en bedachtzaam.

"Ik haw oargel spyljen leard yn Surhústerfean, by ús heit en mem thús. Alle diploma’s haw ik: a, b en c… en ek op it tsjerkoargel: a en b." Talma groeide op in een gereformeerd gezin. "Yn de jierren santich kamen der sneins wol tûzen minsken nei ús tsjerke. En thús waard eltse dei in pear kear út de bibel lêzen. Dêr krigest fansels wol wat fan mei." De orgelklanken van Meindert Talma hebben evenwel nooit tijdens een kerkdienst weerklonken. "Dat hie miskien wol aardich west."

Net als duizenden andere Friezen verhuisde de musicus na zijn middelbare schooltijd naar Groningen. Hij ging er geschiedenis studeren. Enkele jaren daarvoor had Kees de Vries van De Veenhoop al een soortgelijke keuze gemaakt. De Vries, voorzitter van de Stichting Hobbyrock, was eens zanger van de Stalin Orgels. Deze friestalige punkband had ook oud-Gorredijkster Jan Pier Brands in de gelederen.

De twee speelden later in het Combo Knus en Gezellig, een groep die met een repertoire van smartlappen aardig wat inkomsten bijeen wist te vergaren. Voor het beheren van al dat geld richtten de bandleden de Stichting Hobbyrock op. Rond die club ontstond een scene van uit Friesland afkomstige Groningers. Echte Friese hobbyrockers zijn bijvoorbeeld de leden van surfband The Krontjong Devils, Het Troskompas en de meisjesband The Devilettes.

De stichting geeft het onregelmatig verschijnende blad De Hobbyrocker uit en verzorgt op zondagavonden ook nog illegale uitzendingen met radiopiraat The Nightrider. De belangrijkste activiteit van Stichting Hobbyrock is echter het eigen platenlabel Oetstar Rekkers. Dat bracht werk uit van onder andere het Combo, The Krontjong Devils en de Groninger punkband De Stipjes. Ook Talma debuteerde op Oetstar, met de single "30 jaar Muzikale Fruitmand". Kees de Vries: "Ik hie in bandsje van Meindert krigen en dêr ha wy doe in single fan perse litten, sûnder dat hy dat wist."

Talma reageerde aangenaam verrast. Ook De Vries was uitermate ingenomen met het debuut. De Hobbyrock-voorzitter wist voldoende: er moest een hele cd vol Talma-liedjes komen. Vervolgens stortten de toetsenist en zijn begeleiders zich op de opnames. In drie maanden tijd namen ze 24 nummers op. Talma: "Ik tink dat wy der wol hûndert oeren oan bestige hawwe." Huiskamers en slaapvertrekken fungeerden tijdelijk als studio. Voor de opnamesessies gebruikten de ‘rockers’ een eenvoudige vier-sporen-cassetterecorder. Gitaris Niek de Vries: "In echte studio hie in moai stik djoerder west."

"It moast in ôfwikseljende cd wurde", meende Kees de Vries. Op ‘Hondert punten’ zijn behalve Talma’s orgel ook een accordeon, banjo, basgitaar en synthesizer te horen. Een kartonnen doos deed dienst als bassdrum en voor het nummer "Hobbydrinker" maakte De Vries het ritme op een krakende stoel. De sfeer van "Hondert punten" doet denken aan hometapers als Baby Bird en Daniël Johnston, de Amerikaan die vanuit psychiatrische inrichtingen zijn krakkemikkige cassetteopnames over de wereld verspreidt.

Talma’s liedjes duren doorgaans niet langer dan twee minuten. Hij zingt de merendeels Nederlandstalige teksten met een ijle stem, waarbij het hoekige accent zijn afkomst uit de Friese Wouden ongenadig blootlegt. De melodieuze versjes dragen titels als "Dorp zonder toren", "De nacht ruikt zoet als taart" en "Versmobiel ondernemer". In "Dikke Paulus" wordt de tragische hoofdfiguur langzaam dronken, terwijl hij naar een geheime zender luistert.

"Ik bin net ien dy’t mei swiere fraachstikken wrakselet", beweert Talma. "Myn bedoeling is om moaie teksten te meitsjen." Zijn christelijke opvoeding is daarbij niet erg inspirerend gebleken. De meeste ideeën doet de componist op bij vrienden als Jaap Krol uit Beetsterzwaag, ook al zo’n Fries die voor zijn studie naar Groningen toog.

"Jaap is in jonge dy’t in aardige kijk op de saken hat", vindt Talma. "As hy wat hiel moai fynt, dan stekt er syn rjochtertomme omheech en dan ropt er: hondert punten!" Op de terugweg van het Lowlandsfestival vertelde Krol over zijn ontmoeting met een mager, bleek meisje. Het bracht de liedjesschrijver op de titelsong van zijn cd:

"Jaap zei tegen haar
je bent net een frikandel
heel slank en naturel
Het meisje zei:
ja ik ben een frikandel
maar veel liever was ik een kroket
want een kroket is mooi bruin
en ook lekker een beetje vet
Jaap zei: honderd punten,
ik geef jou honderd punten!"

Literatuur? Talma laat dat liever in het midden. Maar deze week mocht hij wel mooi optreden in het literaire radioprogramma De Avonden van de VPRO. En dan is er De Blauwe Fedde, het Friestalige tijdschrift dat Talma samen met Niek de Vries uitgeeft. Literaire aspiraties zijn er dus wel. Maar voorlopig eist ‘Hondert punten’ voldoende aandacht op.

Het album is een bescheiden succes in Groningen. Zo voerde de plaat wekenlang de hitparade van het popcentrum Vera aan. Niek de Vries: "Wy trede no wol sa’n njoggen kear yn ‘e moanne op." Het stemt Meindert Talma tevreden. Terug naar Surhuisterveen wil hij nog lang niet. "Yn sa’n doarp is net sa folle. Yn de bibleteek hawwe se hast gjin literatuer en al myn freonen wenje no in Grins."

Daarnaast heeft de voormalige ‘Wâldpyk’ zijn wekelijkse column voor Radio The Nightrider. Zondagavond tien uur, in de studio wacht columnist Talma gespannen op het einde van de plaat. De microfoon vlak voor zijn lippen, dan begint hij met sonore stem voor te lezen. Bassiste Janke Horst, onlangs gehuwd met drummer Jan Pier Brands, laat ondertussen haar trouwfoto’s zien. Voor argeloze luisteraars is de uitzending uiterst verwarrend.

Terwijl dj Hendrik Jan Horst zijn omslachtige aankondigingen de ether inslingert, woedt op de achtergrond een hevige discussie. De aanwezige hobbyrockers bespreken luidkeels het wel en wee van hun geboortegrond. Is de Friese cultuur tegenwoordig niet veel meer dan folklore, vraagt Brands zich vertwijfeld af. "En wat is vandaag de dag nou een goede Friese schrijver? Noem er eens een!" Talma bekijkt de vale neuzen van zijn schoeisel.

Terug naar
pers-overzicht