Schrijven als tweede natuur 23 november 2000 Hoewel hij zich de laatste jaren steeds meer als schrijver profileerde, voelt Meindert Talma zich in de eerste plaats muzikant. Met zijn band The Negroes staat hij zaterdag 25 november op het Auw Mök! festival in Sittard.Of hij zijn lul even tevoorschijn wilde halen. Meindert Talma lag net in het zonnetje te dutten en keek vreemd op bij het verzoek van de twee heren die over hem heen gebogen stonden. Het voorval deed zich voor tijdens het Oerol Festival waar
hij als recensent voor de Volkskrant verslag van deed. Het kwartje viel snel. De dag
tevoren had hij een theateract van deze mannen in de krant becommentarieerd en een
levendige, maar lichtelijk denigrerende beschrijving gegeven van het geslachtsdeel van een
van de mannen die in z'n blootje optrad. Sinds hij begin dit jaar een weekje in Austin, Texas verbleef om het South By South West Festival aldaar te verslaan, schrijft hij op onregelmatige tijden voor de krant. Het journalistieke vak bevalt hem wel, maar de laatste tijd wil het er nog wel eens bij inschieten. Te weinig tijd. Talma een druk baasje noemen zou een understatement zijn. Hij schrijft romans en verhalen, is mede-redacteur van het Friestalige maandblad De Blauwe Fedde en als acteur/regisseur/scenarioschrijver betrokken bij de totstandkoming van een serie Super 8-films. Bovendien is hij als gastschrijver en 'huispianist' verbonden aan het Gronings Kunstencentrum. Maar bovenal vormt Talma met zijn Negroes een hechte band die inmiddels drie platen op zijn naam heeft staan en de afgelopen jaren met veel succes het Nederlandse clubcircuit doorkruiste. Voorheen had hij vrienden wel eens een bandje met zijn liedjes laten horen, maar die konden er niet mee uit de voeten. Te abstract. Pas met de in '96 opgerichte Negroes (anno nu: Janke Brands: bas, Jan Pier Brands: gitaar, drums en toetsen, Nyk de Vries: drums, gitaar, zang, toetsen) weet toetsenist/zanger Talma zijn intrigerende muzikale ideeën adequaat vorm te geven. Zijn wonderlijke composities zingt hij in het Engels, Fries of, zoals op het laatste album Dammen Met Ome Hajo, in het Nederlands. Niet dat hij zich verwant voelt met andere Nederlandstalige groepen. De dertigjarige, in Surhuisterveen geboren Fries koestert een zwak voor muzikale buitenbeentjes als Beck en Pavement. Een extravagante kijk op de muziek is ook hem niet vreemd. Van gierende gitaarrock tot lieflijk klinkende klankminiatuurtjes, klassiek, rock, pop of zelfs disco, voor The Negroes is geen invalshoek te gek. In tegenstelling tot de muziek zijn Talma's teksten, een enkele cryptische oprisping daargelaten, zeer direct en roepen reminiscensies op aan het werk van dichter Jan Hanlo. Met de nodige sensibiliteit, humor, speelsheid en charme weet hij in simpele bewoordingen grote gevoelens op te roepen. Hij schrijft vanuit zijn eigen belevingswereld en maakt daarbij gebruik van de beelden en personages uit het dorp waar hij opgroeide. "Ik kan me voorstellen dat de gemiddelde stedeling vreemd opkijkt van mijn teksten, maar ik kom uit een dorp en daar is het leven nu eenmaal anders. Iemand uit Amsterdam zal misschien eerder iets schrijven over coke-snuiven. Ik maak teksten over de liefde of over de SRV-man. Qua onderliggende thematiek is er meer overeenkomst dan je denkt. Het is maar vanuit welk oogpunt je een bepaald gevoel wil overbrengen.' Dammen Met Ome Hajo vormt min of meer de soundtrack van een gelijknamig door Talma geschreven, deels autobiografisch boek waarin sommige hoofdstukken worden ingeleid met een songtekst als motto. De in het Fries gestelde dialogen zijn opmerkelijk makkelijk te volgen. Deze kostelijke, tragikomische roman verhaalt over de jonge jaren van ene Meindert Talma uit Surhuisterveen die tussen alle liefdesperikelen en aanverwante adolescentenproblematiek door geobsedeerd wordt door de wens ooit zijn oom met dammen te verslaan. De kleurrijke karakters die hij beschrijft, doen overigens niks onder voor de excentriekelingen die een gemiddelde grote stad bevolken. Zoals Sexsmurf, de hitsige dorpspunker die zijn plasser 'Lid Vicious' noemt. Of Herman Herder die in een dronken bui met smaak een rauwe frikadel verorbert. En niet te vergeten Ome Hajo zelf, de losbandige SRV-man die met zijn zuivelproducten iedereen gelukkig maakt, maar nadat hij met de 'versmobiel' een meisje aanrijdt zijn heil zoekt in het geloof. Ze steken allemaal schril af tegen de lieftallige Hester Bosma, C1000 caissière en dochter van Meinderts orgelleraar, voor wie hij een onbeantwoorde liefde koestert. Ondanks het feit dat hij na zijn studie geschiedenis in Groningen is blijven plakken, is de verlegen, ietwat stuntelige jongeman die hij in zijn boek opvoert niet veel veranderd. Vanwege zijn vele werkzaamheden wordt hij gedwongen om veel met andere mensen om te gaan, maar praten en interviews geven gaat hem nog steeds niet makkelijk af. "Ik ben nooit een gezelligheidsdier geweest. Het liefst zit ik thuis verhaaltjes te schrijven of muziek te maken. Dat is sowieso een solitaire aangelegenheid.' Momenteel heeft hij een twintigtal composities afgerond voor het nieuwe album dat wederom parallel zal lopen met een roman die in de maak is. Aanvankelijk zou het fictie worden, want zijn voormalige dorpsgenoten en sommige vrienden en bekenden waren er niet van gecharmeerd dat ze met naam en toenaam in zijn verhalen figureerden. Uiteindelijk heeft hij toch besloten dat het een vervolg zal worden op zijn debuutroman. Wel zal hij proberen de dingen wat meer versluierd te verwoorden. "Het is niet mijn bedoeling om iemand te compromitteren of in discrediet te brengen.' Er volgt een lange stilte. Dan, alsof hij zich ter plekke bedenkt. "Aan de andere kant is de verleiding om waargebeurde situaties te beschrijven natuurlijk groot. Er is niks zo verschrikkelijk als dor leesvoer. Literatuur moet vitaal zijn. Ik schrijf nu eenmaal graag over de dingen die ik meemaak. Dat is onderhand mijn tweede natuur geworden.' |
