Voor Meindert Talma is het hoofdstuk Surhuisterveen inmiddels gesloten. Hij woont al sinds zijn studietijd in Groningen en in de roman 'Dammen met ome Hajo' (1999) en op de bijbehorende, gelijknamige cd heeft hij zijn jeugd in het gehucht wel afdoende beschreven en bezongen. ,,Ik houd ervan in mijn teksten de alledaagse dingen te beschrijven, maar tegelijkertijd juist het speciale daarvan te laten zien', zegt hij, voor een dagje weer terug in zijn geboortedorp. Gewoner dan Surhuisterveen zul je het niet krijgen. Toch heeft juist die alledaagsheid een onuitwisbaar stempel gedrukt op het werk, leven en karakter van Meindert Talma. En daarmee is zijn liefde voor de Friese Wouden en zijn bewoners voorgoed beklonken.

,,De veenontginningen die hier in de achttiende en negentiende eeuw plaatsvonden'', vertelt de voormalige geschiedenisstudent, ,,trokken veel Spaanse gastarbeiders aan. Zij hebben hun sporen achtergelaten: mensen hier zijn feller en sneller aangebrand dan de Friezen van de kleigrond. Ook de humor is directer en grover. Ik ben niet bepaald een vechtersbaas, maar het typische gevoel voor humor heb ik wel. Ze mogen hier ook graag tegen het gezag ingaan. In het dorpje Harkema, hier vlakbij, is bijna iedereen werkloos, maar toch heeft iedereen een dikke auto onder de kont en een mooi huis. Dat komt doordat niemand moeilijk doet over zwart werken. De Woudenaren helpen elkaar met het bouwen van huizen, 's nachts vangen ze illegaal kippen, en het stikt in deze contreien van de piratenzenders.''

Op zijn voorlaatste cd was Talma de chroniqueur die het leven in Surhuisterveen observeert en optekent. 'Dammen met ome Hajo' bijvoorbeeld, bood een blik in een Friese negorij rond de tijd dat Talma er opgroeide, Eind vorig jaar verscheen de nieuwste cd van Meindert Talma en The Negroes, 'Leave stumper' ('lieve stumper'). Deze cd biedt een kijkje in Talma zelf. Het is meer dan ooit zíjn plaat geworden, vooral tekstueel. Op 'Leave stumper' staan liedjes over rondhangen bij de Hema ('zo heb ik af en toe nog contact met de meisjes'), rock en roll ('een sprookje wordt waar bij de jukebox echt waar / mijn tong in haar mond rock en roll het volle pond'), voetbal ('om zes uur begint de Sportschau met Karl-Heinz Rummenigge'), schaken ('ik stond een pion voor / ik dacht het gaat wel oké') en seks.

,,Het is de eerste keer dat ik zoveel over één thema, de liefde, heb geschreven. Waarom? Misschien heb ik ondertussen ook wat meer meegemaakt met vrouwen en zo. Op zich heb ik er altijd weinig moeite mee gehad mezelf bloot te geven in mijn teksten. Maar een nummer als 'Rummenigge' had ik een paar jaar geleden niet durven schrijven, denk ik.'' Dat nummer gaat over een tiener die op bed ligt te masturberen met een seksboekje erbij, en als hij klaargekomen is beneden de koektrommel leegeet en voetbal op tv gaat kijken. ,,Een zeer herkenbaar gevoel. Zo'n eenzame puber die... nou ja, wat ie dan uitspookt als zijn ouders er niet zijn. Het heeft me altijd al leuk geleken daar een liedje over te maken. Inmiddels ben ik wel beter geworden in sociale contacten, maar vroeger was ik een beetje een apart figuur, zeg maar. Een lange, magere, zeer teruggetrokken slungel. Ik stak twee koppen boven de mensen uit.''

Verlegen, onzeker en teruggetrokken als Meindert was in zijn jeugd, liet hij toch zoiets persoonlijks als zijn eigen liedjes ('met zelfgemaakte beats, heel lang en een beetje experimenteel') aan familie en vrienden horen. Die keken een beetje raar op van zijn knutselwerk. ,,Tot mijn vijfentwintigste heb ik nooit het idee gehad dat ik ooit nog in een bandje zou zitten. Ik had wel vrienden, maar dat waren jongens uit het dorp, en die wilden niet hetzelfde als ik. Dus deed ik niets met mijn muziek. Gaf ook niet, als ik maar uren achter de piano of het keyboard kon zitten prutsen, dat vond ik al prachtig. Dingen spelen en bedenken gaf me veel plezier. Toen ging ik naar Groningen en kwam ik Nyk de Vries tegen (inmiddels ex-Negroe; D.K.). Hij deed dezelfde studie als ik. Ik liet hem regelmatig mijn liedjes horen, en hij vond ze erg mooi. Dat gaf me vertrouwen om ermee door te gaan. Het was erg fijn dat Nyk mijn muziek waardeerde en samen een band wilde beginnen. Ik miste de durf zelf met mijn liedjes de hort op te gaan.''

Meindert Talma is in zijn teksten, ondanks de luchtige ironie of de er duimendik opgelegde zwaarmoedigheid, schaamteloos eerlijk over zichzelf en zijn tekortkomingen. En dat voor iemand die vanwege zijn onzekerheid nooit uit zichzelf met zijn liedjes 'de hort op' zou zijn gegaan. ,,Tja, ik weet ook niet hoe dat kan. Misschien een soort compensatiedrang. Of laat ik het zo zeggen: ik heb er geen moeite mee mezelf belachelijk op te stellen, of dat men mij een raar figuur vindt. Vroeger had ik een minderwaardigheidscomplex. Dat is overgegaan. Verkassen naar Groningen is een eye-opener geweest.'' In Surhuisterveen bleef de bloem in de knop, pas in Groningen bloeide Meindert Talma op.

Maar de schrijvende muzikant heeft blijvend zijn hart verpand aan de koppigheid, het gevoel voor humor en de eigengereidheid van de bewoners van de Friese Wouden, de Feansters. Samen met Nyk de Vries stelde hij vorig jaar 'De blauwe fedde yn petear' samen, een bundeling van vijftien interviews, waarin de twee vrienden bijzondere mensen uit de streek portretteren. Ze voeren mensen op als Pieter Verhoeff, de regisseur van 'Nynke', schrijver Rink van der Velde, Atte Bouma, voormalig trainer van Heerenveen en Cambuur die later bij de Bhagwan ging, maar ook een boer die zijn leven lang tegen de ambtenarij heeft gevochten (,,die man leefde boven en onder de wet, wilde zijn eigen pad kiezen''), een schaker die terminale kanker had en een lid van het Surhuisterveense gospelkoor de Shalom Singers, die tevens in een psychedelische band zat. Allemaal andere gezichten en levensverhalen, en ergens toch allemaal hetzelfde.

Wat de Feansters uit de bundel met elkaar bindt, is enerzijds hun diepgewortelde vastberadenheid iets te willen bereiken in het leven, anderzijds de te proeven onvrede als dat om wat voor reden dan ook niet is gelukt. Meindert Talma is daarin op en top Feanster. ,,Mijn ouders hielden me altijd voor om echt werk te zoeken, voor de zekerheid. Maar ik wist dat ik niet wilde eindigen in een baan van negen tot vijf. Door mijn karakter zat het er alleen niet in om van jongs af aan te schreeuwen: ,,Hier ben ik en dit kan ik.'' Ik heb het altijd een beetje uitgesteld. Het heeft zijn tijd nodig gehad. Maar ik was niet echt gelukkig tot mijn vijfentwintigste; ik was zoekende en vroeg me af wat ik nu moest. Toen ik eenmaal wist dat mijn muziek gewaardeerd werd, heb ik er bewust voor gekozen daarin verder te gaan. Ik ben als gevolg daarvan vier jaar werkloos geweest, maar bleef continu bezig met verhalen en liedjes schrijven. Nu kan ik daarvan leven, en dat vind ik mooi.''