Meindert Talma is een uniek geval in de nederpop
Chroniqueur van het Friese dorpsleven

16 februari 2002
Mark Roos

GRONINGEN - In zijn teksten verwijst de Friese Groninger Meindert Talma veelvuldig naar zijn jeugd in het gereformeerde Surhuisterveen. Ome Hajo, zijn oom die versmobielondernemer (SRV-man) was, de plaatselijke drinkebroer Dikke Paulus en korfbalclub It Fean: het zijn enkele hoofdrolspelers in het muzikale én literaire oeuvre van de Fries.

De jeugdherinneringen van Talma roepen associaties op met de belevingswereld van de broers Klinkhamer uit de jeugdboekenserie De Kameleon.
Met zijn verwijzingen naar de hoogtijdagen van Ted de Braak, Blondie, de Dik Dikvoormekaarshow en andere jaren zeventig-fenomenen, creëert Talma nostalgische sfeertjes. Door zijn ontwapenende, wonderlijke kijk op het leven, de liefde en seks, is hij wel eens de Jannes van der Wal van de Nederlandse rock genoemd, verwijzend naar de enkele jaren geleden overleden, Groningse damkampioen.
Ook op zijn onlangs verschenen, vierde cd Leave Stumper, blinkt Talma weer uit in muzikale nederpoppareltjes. Omdat hij binnenkort optreedt in Utrecht en Amersfoort, ging hij zonder morren in op het verzoek om kort en krachtig te reageren op op enkele citaten uit zijn oeuvre.

Bijna elke avond zat ik achter mijn nieuwe Yamaha-keyboard dat mijn ouders op mijn verzoek hadden ingeruild voor het Johannesorgel, omdat ik vorig jaar opgehouden was met orgelles. Ik was helemaal verrukt van de mogelijkheden die het nieuwe keyboard bood: alle soorten ritmes, bassen en geluiden. Ik nam alle nummers die ik had gemaakt opnieuw op.
(Uit: de roman Dammen Met Ome Hajo uit 1999)

,,Ik ken de verhalen dat jonge kinderen door ouders gedwongen worden om op blokfluitles te gaan, maar bij mij was dat niet zo. Bij ons thuis stond een Johannesorgel, een soort mini-kerkorgel. Ik speelde er graag op. Ik ben op orgelles gegaan, ook met veel plezier. Totdat de druk om elke dag te oefenen, en het fanatisme van de orgelleraar me tegen begonnen te staan. Tijdens orgelles speelde ik vooral werk van Bach, Händel en andere klassieke meesters. Toen ik er na zeven jaar mee stopte, ben ik zelf liedjes gaan maken. En het Johannes-orgel werd ingeruild voor een echt Yamaha-keyboard. Toen ben ik ook voor het eerst in bandjes gaan spelen.''

De folle moanne brânt yn myn lichem
in hiel fel ljocht eksplodearret yn myn holle
dû bist makke om de himel omheech te hâlden, dyn stim
golft yn sonyse golven myn holle binnen
(Uit Brânmerk van de cd Leave Stumper uit 2001)

,,Als ik deze tekst vertaal in het Nederlands, wordt het zoiets als: de volle maan brandt in mijn lichaam/een heel fel licht explodeert in mijn hoofd/jij bent gemaakt om de hemel omhoog te houden/jouw stem golft in sonische golven mijn hoofd binnen.
Het is een ode aan een vrouw. Het is een nummer dat aantoont dat Fries een uitstekende taal is om in te zingen. De Friese taal is mijn moedertaal. Ik denk in het Fries en spreek het ook heel vaak, vanwege vele in Groningen wonende Friese vrienden. De Friese taal is een aan het Engels verwante taal. Het heeft zachtere klanken, in elkaar overvloeiende letters en is wat zangeriger. De Nederlandse taal is vaak wat hoekiger en harder.
Het Fries is ook minder direct dan het Nederlands. Het is wat abstracter en poëtischer. In het Fries ben ik eerder geneigd de taal te laten spreken, terwijl ik in het Nederlands toch vaak onbewust gebruik maak van woordspelingen en grappige vondsten.''

Ik ben een versmobiel-ondernemer
met de kar vol zuivelprodukten
maak ik iedereen gelukkig
de vrouwen vertrouwen mij allemaal
bij de een hou ik een ouwehoerverhaal
bij de ander ben ik wat sneller klaar
(Uit: Versmobielondernemer van de cd Dammen met Ome Hajo uit 1999)

,,Sinds het uitkomen van de roman Dammen Met Ome Hajo heb ik met hem afgesproken om het verder in interviews niet meer over hem te hebben. Mijn oom heeft de roman gelezen en hij was niet helemaal gelukkig met het boek. Hij heeft veel op- en aanmerkingen gekregen van de mensen in Surhuisterveen. Enerzijds was hij wel blij met die aandacht, maar het kan ook wel te veel van het goede worden.''

Ik zou voor het eerst een weekend logeren bij ome Hajo. Ome Hajo had beloofd dat ik de zaterdag met hem mee mocht in Atje, zijn Samen Rationeel Verkopen-wagen, of zoals heit altijd noemde: Samen Rommel Verkopen. Ome Hajo had zijn SRV-wagen vernoemd naar Atje Keulen-Deelstra, die in 1970, 1972, 1973 en 1974 wereldkampioene schaatsen werd. Ik was hartstikke trots dat ik mee mocht.
Ik zong ook altijd het SRV-liedje van het Cocktail-trio.
Boodschappen doen geen pretje?
Vallen met je netje?
Leve de man van de SRV
Van je hiep hiep hiep hoeree.
(Uit de roman Dammen Met Ome Hajo uit 1999)

,,Ik vind dat ik een gelukkige jeugd heb gehad. Ik kan wel zeggen dat ik me in Surhuisterveen altijd een beetje een vreemde eend heb gevoeld. Ik was niet doorsnee. Achteraf gezien was ik een soort observeerder. Ik kon heel goed communiceren met de mensen daar, maar voelde me er niet helemaal op de juiste plek. Ik had er ook niet aan moeten denken dat ik daar altijd was blijven wonen.Toch voel ik me welkom als ik er weer kom. Mijn romans en platen worden goed verkocht in Surhuisterveen. Ik denk dat het opgroeien in zo'n klein dorp heel belangrijk is geweest voor mijn ontwikkeling. Hoe je denkt, hoe je doet, die nuchterheid, en die droogkomische, bijna stoïcijnse humor: ik denk dat dat iets typisch Noord-Nederlands is dat je nooit meer kwijtraakt.''

Vannacht ben ik het knoopje aan jouw bloesje
vannacht schuif ik mijn plaat in jouw hoesje
vannacht ben ik het draadje aan jouw slipje
vannacht ben ik een vriendje voor jouw klitje
(Uit: rock&rollseksmuziek van de cd Leave Stumper uit 2001)

,,Ik zie dit nummer als een soort sekssprookje. Het is van mijn laatste cd Leave Stumper. Voor die cd heb ik meer tijd genomen dan ooit. Het voelt ook meer als míjn cd dan de vorige cd's, die vaak met mijn band The Negroes zijn gemaakt. De eerste week in de studio was ik in mijn eentje. Ik heb zelf de basis van de nummers opgenomen. Ik heb me verdiept in ritmes, in geluiden en in de geheimen van mijn nieuwe Korg-synthesizer. Ik vind het hartstikke leuk om geinige geluidjes en dingetjes te verzinnen. Wat niet wil zeggen dat ik het de volgende keer weer zo doe. Misschien kies ik de volgende keer wel weer voor een sobere aanpak. Lekker direct, met de band in een keer op de band inspelen.''

De fietsen staan klaar, glanzend als Friese paarden
de dunne bandjes zijn glad en gespannen als jonge slangen
de renner zet zijn benen schrap, hij staat op scherp al weken lang
de speaker roept: 'heren renners aan de start'
de zon staat al hoog, het is warm, de renner buigt voorover
de renner kromt zijn rug, er is voor hem geen weg terug
(uit De Renner van de cd Leave Stumper)

,,Dit nummer gaat over de profwielerronde in Surhuisterveen. Deze profwielerronde bestaat sinds 1981 en ik heb er dan ook heel wat gezien. De speaker in het liedje is ook de speaker die altijd de profwielerronde van Surhuisterveen verslaat. Surhuisterveen was, vooral in de jaren zeventig, een verzuilde, gereformeerde, gesloten gemeenschap. Nu is dat wat minder. De ontkerkelijking heeft ook daar toegeslagen. Ook bij mij trouwens. Vroeger was ik een heel gelovig jongetje. Ik was vrij fanatiek, zoals ik fanatiek ben in alles wat ik doe. Het geloof is nu weggesleten, hoewel ik nog lang rond heb gelopen met het gevoel dat God over m'n schouder meekeek met alles wat ik deed.''

Meindert Talma & The Negroes, za 23 febr in De Kelder in Amersfoort, vr 22 mrt in Tivoli Utrecht.

Terug naar
pers-overzicht