Singer-songwriter Meindert Talma: 'Ik heb ook een vriendin'

31 mei 2003
Ronald Snijders

Als je in het voorprogramma van Spinvis staat, heb je het als popmuzikant best aardig voor elkaar. Maar echt doorbreken, dat lijkt op de een of andere manier niet weggelegd voor Meindert Talma. Wat vindt de singer-songwriter uit het Friese Surhuisterveen er zelf van?

MEINDERT TALMA is een Nederlandse singer-songwriter die al enige jaren gestaag doorwerkt aan een eigenzinnig oeuvre. Hij maakte zo inmiddels vijf cd's zonder echt door te breken, maar hij is er desalniettemin geliefd mee geworden bij de recensenten en een select publiek. En dan met name in het noorden van Nederland, want Talma maakt zowel Nederlandse als Friese popmuziek, daarbij hoorbaar niet gehinderd door commerciële motieven - hij onderscheidt zich door zijn eigen, ooit wat 'weerbarstig' genoemde stijl.

In 1999 verscheen een cd van zijn hand, Dammen met ome Hajo, en tegelijkertijd een begeleidende roman onder dezelfde titel. De cd diende te worden opgevat als de soundtrack bij het boek. Dezelfde formule geldt voor het vorige maand verschenen boek plus de cd Kriebelvisje. Ging Dammen met ome Hajo over de jeugd van Talma in het Friese dorpje Surhuisterveen met zijn bijzondere, af en toe wat vreemde bewoners, Kriebelvisje kan worden gezien als het vervolg daarop. Ondertussen tourt Talma door Nederland in het voorprogramma van Spinvis.

Aan de wand van de post-studentikoze rijtjeswoning van Meindert Talma in Groningen hangt een Delfsblauw tegeltje met de tekst 'Sex drugs en Rock 'n' Roll'. Dat paradoxale moet Talma aanspreken. 'Nou ja, ik heb het bordje gekregen en daarom hangt het er. De opwinding die popmuziek kan veroorzaken heb ik altijd wel het mooie eraan gevonden. Maar niet dat ik elke dag een shotje neem en de eerste de beste griet in mijn kleedkamer neem,' zegt Talma, om daar aan toe te voegen, 'Ik heb ook een vriendin.'

Waarover gaat Kriebelvisje? 'Het 'verhaal' van Kriebelvisje beslaat een jaar en gaat over een tijd dat ik in een wat onzekere fase zat qua bestaansmogelijkheden, terwijl ik de ambitie had om muzikant te worden. Na mijn studietijd probeerde ik mijn weg te vinden. Ik wilde als muzikant aan de slag, was een tijdje werkloos en had een conflict met ouders die mij graag aan een baan hadden gezien. Het boek eindigt met het uitbrengen van de eerste single. Het laat zien hoe je door toevallige ontmoetingen uiteindelijk een ambitie langzamerhand werkelijkheid ziet worden.'

Terugkerend thema in zijn werk is het opgroeien in een dorp en je er tegelijkertijd wel en niet thuis voelen. 'Als je opgroeit in zo'n dorp als Surhuisterveen wil je soms uit die benauwde omgeving weg en dan is muziek een groot vrijheidsideaal. Je hebt zeer veel bandjes op het platteland. De meeste jongeren in Friesland zitten in heavy metal bandjes. Dat is niet mijn muziek. Ik heb van mijn negende tot mijn zeventiende op het orgel les gehad en kreeg vervolgens steeds meer interesse in de popmuziek van figuren als Neil Young en Lou Reed.'

Maar gezien je repertoire is het de vraag of je door je muziek het dorp wilde ontvluchten.
'Dat klopt. Op Kriebelvisje en Hajo observeer ik heel veel uit het dorpse gevoel en de dorpse samenleving. Al die herinneringen hebben een blijvende invloed op je leven en je werk. Maar als ik nu de bus neem naar Surhuisterveen heb ik niet het gevoel dat ik naar "mijn plek" ga. Ik voel me thuis in de stad. Ik geef het dorp een bijna mytische lading mee die het in feite niet echt heeft. Door de verhalen die wel echt gebeurd zijn en de humor die er heerst en hoe mensen met elkaar omgaan besef je weer dat het speciaal is, maar ik zou er toch niet willen wonen.'

Heb je je er veel verveelt?
'Ja zeker, heel veel. Mijn ouders waren niet zo cultureel aangelegd, er waren weinig boeken en tijdschriften thuis. Ik vond het al heel leuk als de NCRV-gids één keer in de week kwam, of de Termeulen-post.'

Wat vond je het leukste aan de NCRV-gids?
'De beschrijving van de tv-programma's, je had de Oelewapper, de kinderpagina. De ingezonden brievenpagina vond ik heel leuk. Als er maar één onvertogen woord viel in een NCRV-programma stond er weer een boze brief. En je had van die kernwoorden bij 'Zie uitgelicht'. 'Rolverdeling' stond daar altijd. Dat woord begreep ik nooit. Ik sprak het verkeerd uit, rolverdullìng of zoiets. Ik kom uit een typisch NCRV-milieu, al mijn vrienden hadden de NCRV-gids op de lagere school."

Talma ontdekte dat iemand als de Tilburgse striptekenaar Gummbah met eenzelfde achtergrond heeft geworsteld om uiteindelijk creatief tot bloei te komen. Talma vroeg Gummbah de hoes van zijn vorige album, Leave Stumper, te ontwerpen, samen met diens 'tekenvrienden uit Tilburg'. 'We herkenden elkaar wel een beetje in eenzelfde soort gevoel. Mensen in Tilburg en Groningen hebben het gevoel dat ze ten opzichte van Amsterdam cultureel niet echt meetellen. Ze beschrijven Tilburg als de Aldi onder de steden van Nederland.'
En wat is Groningen in dat geval?
'Groningen is dan meer de Liddl. Ken je de Liddl? ... Maar qua humor en zelfspot hadden wij wel overeenkomsten. Ook Gummbah heeft een behoorlijk christelijke opvoeding achter de rug. Hij is veel meer doorgeslagen in het absurdisme dan ik. Ik was vroeger ook een zeer gelovig jongetje. Mozes en Abraham waren helden voor mij. De kinderbijbel kende ik uit mijn hoofd. Als je groter wordt ga je eraan twijfelen maar je raakt het geloof nooit helemaal kwijt. Als je aan je geloof gaat twijfelen ga je op een gegeven moment de hele wereld met andere ogen bekijken.'

Denk je dat je werk begrepen wordt?
Het wordt door noorderlingen meer opgepikt, die begrijpen het sneller. Ik vind het zelf bijvoorbeeld niet camp of melig, maar het schijnt soms wel zo over te komen.'
Talma merkte dat ook toen Gummbah en consorten tekeningen wilden maken bij diens teksten. 'Ze verstonden die Friese teksten vaak niet. Als ik ergens had geschreven 'puber fan santjin', wat betekent 'puber van zeventien' dan dacht Gummbah dat dat betekende 'puber van satijn'.

In hoeverre ben je bezig met de absurditeit van zoiets als 'een versmobielondernemer' (SRV-man)?
'Ik ben er niet bewust mee bezig.'
En dat het vaak ergens wringt in je songteksten, stop je die onberekenbaarheid er met opzet in?
'Nee, dat gaat vanzelf. Ik heb nooit echt begrepen dat mensen zich daaraan kunnen storen. Als je het vergelijkt met Amerikaanse bands als Pavement dan kloppen de zinnen ook lang niet allemaal. Bob Young kon ook geweldige zinnen in een versregel stoppen. De Nederlandse zangcultuur heeft wat dat betreft een heel erg dwingende metrumgeschiedenis. Alles rijmt en moet zich daaraan aanpassen. Maar als ik mijn verhaaltje wil vertellen klopt het wel weer als je met de volgende regel gewoon doorgaat. De teksten passen ook bij mijn karakter.'

Talma treedt sinds jaar en dag op met zijn begeleidingsband The Negroes. Na wat gerommel in de bezetting stelde platenmaatschappij Excelsior voor om het nieuwe album op te nemen met de muzikanten van Daryll-Ann. Vonden The Negroes dat geen probleem?
'Ze vonden zich wel een beetje gepist. Maar ze zeiden: als jij erachter staat vinden wij dat óke.' Momenteel speelt hij met één Negroe gitarist Nyk de Vries in het voorprogramma van Spinvis. 'Het wordt een uitgeklede versie van de nummers die op de plaat staan en dat geeft wel een speciale sfeer. Qua teksten, melodieën en sfeer passen Spinvis en ik wel bij elkaar.'

De dag na het interview moet Talma optreden in de Amsterdamse poptempel Paradiso. 'Met zijn tweeën is het moeilijker dan met een band om over het geroezemoes heen te komen. Mensen staan te praten en te drinken. Ze komen toch voor Spinvis.' De volgende dag. Het optreden van Meindert Talma in het voorprogramma van Spinvis wordt een beetje ondergesneeuwd door een zich tijdens het optreden langzaam vullende zaal en vervolgens het al gevreesde geroezemoes van mensen die wachten op Spinvis. Talma probeert een passage zelfs nog een passage uit Kriebelvisje voor te lezen, maar verder dan de eerste twee rijen komt het verhaal niet. Dan nog maar een liedje. Iets over een puber van satijn?

Terug naar
pers-overzicht