SUCCES IS EEN KEUZE

Mei 2007
Tekst: Grytsje Schaaf
Foto's: Anne van der Woude

Groningen/Zuidhorn – Meindert Talma heeft het er maar druk mee. Een nieuwe plaat en een tienjarig jubileum met zijn band Meindert Talma and the Negroes, zijn Engelstalige project Tamango, optredens met en zonder band en zijn werk aan een nieuwe roman en een filmscript. Schijnbaar onverstoorbaar laat hij het allemaal over zich heenkomen.

In de Vera in Groningen wordt het verjaardagsfeestje van de band samen met het verschijnen van de nieuwe plaat, 'Nu geloof ik wat er in de bijbel staat', gepast gevierd. Tien bands voeren op geheel eigen wijze tien liedjes van Meindert uit en daarna zullen er nog een aantal nieuwe nummers door Talma en zijn Negroes worden gespeeld. Als wij de zaal betreden is het feest al in volle gang. De grote man op het podium lijkt zich helemaal op zijn gemak te voelen en praat de leemtes tussen de verschillende bands met verve –en een noordelijk accent- aan elkaar. Als hij één van de bands succes wenst en weg wil lopen, bedenkt hij zich en voegt hij gebogen naar de microfoon fijntjes toe: ‘Maar ach, succes is een keuze.’

De man
Het feest gaat nog tot in de kleine uurtjes door, met een Talma die zich als een vis in het water lijkt te voelen ten overstaan van het publiek. De presentatie van de nieuwe plaat verloopt vlekkeloos en iedereen geniet van de prachtige melancholieke en energieke nummers die vergezeld worden door droge teksten.

Een aantal weken voor de presentatie van 'Nu geloof ik wat er in de bijbel staat' zat ik in de huiskamer van diezelfde Meindert Talma in Zuidhorn te praten over zijn bezigheden. Deze Meinder was echter een heel andere dan de Meindert op het podium van Vera. Tussen de ballonnen, zijn dochter was pasgeleden jarig geweest, neem ik plaats op de bank met een kop thee. Bijna schuchter geeft hij antwoord op mijn vragen: over de nieuwe plaat, welke rol de taal bij zijn werk in neemt, hoe hij schippert tussen muziek en schrijven, hoe het staat met zijn boek en wat we nog van hem kunnen verwachten. Wanneer hij geestdriftig aan het praten is herken ik de Talma die op het podium staat, als hij stilvalt lijkt hij zich opeens weer heel ongemakkelijk te voelen. ‘Op it poadium bin ik de man,’ zegt Meindert.

Bytsje punk
De start van het laatste album ligt bij het Harry Smith festival dat in Paradiso werd gehouden. Meindert werd door Jan Hiddink (programmeur van Paradiso) gevraagd om van een negental liedjes van 'The Anthology of American Folk Music' Nederlandse bewerkingen te maken. Meindert werd daar zo enthousiast van, dat werd besloten een plaat te maken met deze uitvoeringen en deze aan te vullen met een aantal andere nummers uit het rare, oude Amerika. De plaat is met The Negroes opgenomen in het Jezus Leeft kerkje in Rottevalle, ‘fanwegen it lûd, de galm.’Nyk de Vries (gitarist) en Meindert reden regelmatig langs het kerkje als ze gingen oefenen in de Drachtster Compagnie, waar Janke en Jan Pier Brands (basgitaar en drums) wonen. ‘De sfear fan it tsjerkje paste prachtich by de muzyk dy't we meitsje woenen. Jan Pier moast wol op de gong mei syn trom, mar dêr koe er der wol moai op los huffe.’

Op zolder van de kerk werden tijdens een verkenningstocht stapels met evangelisatieboekjes gevonden. ‘Dy minsken ha alles altyd sels dien, oant it meitsjen fan boekjes ta. In bytsje punk eins, sa doe-het-zelf. It is in bytsje sa as wy it sels de boel oanpakt hawwe.’ De boekjes hebben uiteindelijk gediend als uitgangspunt voor het hoesontwerp en het tekstboekje.

Geen trauma’s
In de liedjes speelt religie een grote rol, op de plaat worden ze bijna liefdevol ingeleid door psalmen, gezongen door Meindert zelf. ‘De ferskes geane oer earmoed en gefangenissen, mar Godsfrees spilet noch wol in grutte rol. De hoop op in better libben, nei dit libben.’ Zelf is Meindert gereformeerd opgevoed, hij speelde ook kerkorgel als jonge jongen. ‘Fan dat grifformearde bin ik hielendal of. Gjin trauma's hjer, ik ha der wol wat hekel oan patos fan oerhâlden. It oerbringen fan in boadskip yn myn skriuwen en muzyk hâld ik net sa fan. Dy minsken fan ‘Jezus leeft’ hienen neat fan dat bangige grifformearde, dy wienen beflein en behoarlik fanatyk yn it útdragen fan it geloof.’

Ook met het spelen op kerkorgels is Meindert gestopt. ‘Nei acht jier les hie ik myn nocht derfan. Popriffs op san oargel klonken, fûn ik, net echt moai.’ Hij speelt op de plaat op een harmonium, dat een prachtig compact, maar warm geluid voortbrengt. Het contrast tussen de grote Talma en het harmonium kon niet groter zijn, maar na het spelen van de eerste noten blijkt het juist een volslagen natuurlijke combinatie te zijn.

'Nu geloof ik wat er in de bijbel staat' is de eerste plaat van de hand van Meindert en de band die geen autobiografische wortels heeft. In zijn liedjes, boeken en columns voor de Leeuwarden Courant putte hij tot nu toe voornamelijk uit eigen ervaringen. Dat wordt anders zegt Meindert: ‘Ik hoef it net altyd oer mysels te hawwen.’

Tamango
Deze lijn werd vorig jaar al uiteen gezet met de voorstelling Tamango, een Engelstalig muziektheaterstuk dat zich afspeelt in The Wall House in Groningen. "Tamango giet oer The Tourist. Hy nimt yn it Wall House Hotel ôfskie fan syn leafde, Jacky Hall, en is dan fan doel der in ein oan te meitsjen. De ferskes en it ferhaal ha ik spesjaal skreaun foar it Wall House. By de úteinlike foarstelling wie it moaie dat it publyk hielendal lâns alle romten fan it hús rinne moast." In die verschillende ruimten wordt het leven van The Tourist zichtbaar gemaakt met de liedjes en videoprojecties van Jan Klug, waardoor het verhaal deel uit maakte van het huis. ‘Tamango is it moaiste dat ik makke haw, oant no ta.’ Van Tamango zal dit jaar een plaat worden gemaakt.

Opvallend is dat Meindert bij dit project voor het eerst in het Engels schrijft en dat het hele verhaal fictief is. Bovendien is de aard van het project veel poëtischer dan de voorgaande, de Nederlands- en Friestalige zijn veel tragi-komischer van aard. ‘Foaral yn it Nederlânsk ha ik folle mear de neiging ta it meitsjen fan grapkes. Eltse taal hat foar my syn eigen sfear, it Ingelsk is folle abstrakter.’ En dus worden de uitingen ook abstracter en komen de verhalen losser te staan van de persoon. En dat bevalt prima.

Muzikant of schrijver
Het bevalt zo goed dat Talma momenteel werkt aan een puur fictief boek binnen de serie Fryske Modernen. ‘Myn earste boeken hienen net echt in plot. Dit boek wurdt in echt ferhaal, in diel leit al klear.’ Het lijkt Meindert alleen aan tijd te ontbreken. ‘Sa’n ien as Rink van der Velde naam gewoan in moanne frij om te skriuwen, dat kin ik net. By my moat it altyd tuskentroch gebeure.’ Ten dele komt dit ook omdat Meindert zich eigenlijk meer muzikant voelt dan schrijver: ‘Muzyk is in direkte erfaring, de reaksjes binne der fuortendaliks. Yn de clubs wurd der roppen en raast, is it rumoerich, wylst der yn teaters echt lústere wurd troch minsken. Beide fyn ik prachtich. Dêrby bin ik no noch jong, ik kin it no fysyk noch oan. Op myn sechtichste sjoch ik mysels net mear it buske yn- en útladen. Dan kin ik wol skriuwe.’

Toch kunnen we van Meindert dit jaar dus een boek verwachten, een Engelstalige plaat, zijn columns in de Leeuwarder Courant gaan door en natuurlijk zal er flink veel gespeeld worden door het hele land. De drukte zal nog wel even aanhouden, maar Meindert Talma zal het naar alle waarschijnlijkheid steeds onverstoorbaar over zich heen laten komen.

Een paar uur na aankomst, de thee is alweer op, ben ik uitgevraagd. Een beetje ongemakkelijk kijkt Talma om zich heen. Tot mijn schrik zie ik dat de trein al over tien minuten zal vertrekken. "Sil ik dy efkes bringe?" Even later zit ik achterop de fiets, Meindert trapt als een bezetene om mij tijdig op station Zuidhorn te krijgen. Gelukkig haalde ik de trein, een half uur wachten is ook maar niks, vonden we.

Terug naar
pers-overzicht