Recensie Kriebelvisje

9 april 2003
Harry (Dinosaur_Sr)

Het compacte schijfje

Relaxt. Dat is de cd 'Kriebelvisje' van Meindert Talma. Het doet me een beetje denken aan 'Tonight's the night' van Neil Young & Co. Een beetje hetzelfde losse gevoel. Het valt niet mee om de stijl te omschrijven. Het zijn liedjes, maar wat zeg ik nou daarmee? Soms rock 'n roll ('De wet van behoud van ellende' swingt behoorlijk), soms poppy, soms weet ik veel wat. Verschillende stijlen door elkaar. Gezongen in het Nederlands, of het in het Fries (Frysk voor kenners geloof ik).

Erg mooi geluid ook, met de volle warme stem van Meindert Talma voorop. Alsof 'ie naast je in je oor staat te zingen, en de rest van de band een meter of tien verderop staan. Op deze cd is de begeleiding niet in handen van The Negroes, maar van het gelegenheidstrio Anne Soldaat (gitaar, Daryll-Ann), Cor van Ingen (basgitaar; die ook bast in de liveband van Spinvis) en Jeroen Klijn (slagwerk, algemene muziekheld). Waarom ken ik Cor van Ingen niet? 100 Punten voor de bassist!

De teksten handelen over bijzondere mensen. Over leidmotieven, bedoelingen, rode draden en andere kleurige bespiegelingen zijn al vele goede stukken geschreven, (deze bijvoorbeeld), dus ik poog daar niet overheen te gaan.
Ik zou graag bijzondere aandacht willen vragen voor de humor in Talma's werk. Droog, o zo droog. Als Martini, shaken not stirred, no ice. Gevriesdroogd zogezegd. Met als kroon op het werk '20 jaar muzikale fruitmand'. Toen Talma dat nummer in het voorprogramma van Spinvis speelde, wees iemand me erop dat deze christelijke liedjes-juke-box ook echt bestaat. Wist ik veel. Ik weet nog steeds niet of Talma's versie nu lofzang of parodie is. En zo blijft wel meer in het midden hangen. Niet dat het erg is; laat je fantasie het werk doen. Ik weet wel dat dezelfde persoon me direct een lief verhaal vertelde over precies datgene waar Talma over zingt in '20 jaar muzikale fruitmand'; over troost en verdieping. En da's verrekte mooi.

Talma's 'Kriebelvisje' is geen volstrekt meesterwerk. Nee. Maar zonder echte uitschieters is het een zwaar relaxte plaat. Gewoon een fijne luister- en voelplaat. Mag dat ook? Een feelgoodschijf. Hoe zou dat in het Frysk klinken?

Het boek

Het principe achter het boek 'Kriebelvisje' is heel simpel. We volgen de hoofdpersoon Meindert Talma tijdens zijn vroeg-volwassen jaren in Groningen, waar hij probeert zijn carrière als muzikant annex leven op poten te zetten. Ondertussen struikelt hij over verschillende bijzondere personen. Personen die allen een beetje boven de maatschappij uitgelicht worden. Meindert Talma observeert deze personen, beschrijft ze waarbij het niet duidelijk wordt of hij zelf deel is van deze wereld. Aan de ene kant wel, want hij onderhoudt een persoonlijke relatie met hen, is één van hen, deel van het verhaal. Aan de andere ook weer niet, want Meindert de verteller houdt van droge observaties en staat dus ook weer een beetje op afstand. Deze twee uitgangspunten zorgen voor een zekere spanning. Een tweede spanningsveld ontstaat uit de tegenstelling van het hilarische en het melancholische.

Het boek bestaat uit dertien hoofdstukken, één voor elk liedje op de cd (of één liedje voor elk hoofdstuk). Elk hoofdstuk opent dan ook met de songtekst, en tekst en liedje hebben een (al dan niet) duidelijke band met elkaar. Erg grappig, want het boek doet een ander licht op de liedjes schijnen. Je kunt als het ware een kijkje in de keuken (of fantasie) van Meindert Talma nemen; waar haalt hij de inspiratie voor zijn liedjes vandaan, hoe ontstaan ze? Invalshoeken die ik bij de liedjes sec niet gevonden zou hebben.

De schrijfstijl is eenvoudig. Observerend en vol gort-droge humor. De avonturen van jong adolescent Meindert. Onduidelijk is waar non-fictie eindigt en fictie begint. Ach, een kniesoor die erom maalt.

In combinatie met de cd is het een alleraardigst boekje. Voor mij vooral omdat beide elkaar een verdieping geven. Eén plus één is drie. Als boekje alleen kan het toch niet helemaal overtuigen. Het mist diepgang. Waar het aan het begin vermakelijke gortdroge humor heeft, verwondering en verbazing oproept, blijkt het gaandeweg teveel van hetzelfde. Observaties zijn leuk, maar op een gegeven moment moeten ze op eigen benen kunnen staan, en zich ontwikkelen tot een eigen wereld. En dat gebeurt eenvoudig niet, waardoor de aandacht verslapt.

Conclusie: In combinatie met de cd is de wisselwerking erg leuk en boeiend. Beide versterken elkaar. Als boek an sich is het minder geslaagd. Op den duur mist het diepgang en kan het de aandacht niet vasthouden..

Terug naar
pers-overzicht