Recensie Leave Stumper

april 2002
Beart Oosterhaven

Wers fan konvinsjes

In begjinnende alternative gitaarband en in groep dy't, mei troch har min te definiearjen lûd, al in behoarlike kultstatus opboud hat. Dochs hawwe Cormick út Ljouwert en Meindert Talma & the Negroes út Grins mear mienskiplik as dat it yn 't earste oankommen liket. Beide groepen brûke twa fiertalen foar har teksten en de bandleden 'steane' foar de muzyk dy't se meitsje. Dy muzyk móát gewoan makke wurde, likefolle oft der in publyk foar is of net. De debút-cd 'Tessa' fan Cormick en de tredde cd fan Meindert Talma & the Negroes, 'Leave stumper', leverje dêr de bewizen fan.

(...)

Nei 'Tessa' fan Cormick is 'Leave stumper' fan Meindert Talma & the Negroes produksjoneel in ferromming. Dy skiif is mei soarch en twaijing opnommen en mixed yn Sound Studio Enterprise te Weesp. De produksje yn dy studio waard dien troch de fan Bettie Serveert en Johan bekende Frans Hagenaars, dy't ek prachtige dingen dien hat mei de Boalserter band Lucas (earder Travis). Hagenaars hat in patint op it generearjen by rockbands fan in fol en dochs romtelik lûd, dêr't men it gefoel by krijt dat him net ien inkele noat ûntkommen is.
Meindert Talma, dy't sjongt, oargel, piano en synthesizer spilet, waard yn 1968 berne yn Surhústerfean. Yn 1996 debutearre er mei de solo-cd 'Hondert punten'. Neitiid folgen mei syn begeliedingsband The Negroes (Nyk de Vries, gitaar en drums; Janke Brands, bas en Janpier Brands, drums): 'Ferhûddûker' (1998), 'Dammen met ome Hajo' (1999) en yn 'e hjerst fan ferline jier 'Leave stumper'.
Krekt as op 'e cd 'Tessa' fan Cormick steane op 'Leave stumper' fjouwer Frysktalige nûmers. De sân Nederlânsktalige stikken en it iene ynstrumentale nûmer, dy't de cd kompleet meitsje, lit ik gewurde, om't de fjouwer Fryske nûmers represintativernôch binne foar de hiele skiif.
'Waarm bad' is muzikaal in frij heftich, tige ritmysk, mar tagelyk melodieus rocknûmer. Dat melodieuze is ek werom te finen yn 't troch S. Lloyd Trumpstein fan 'e striptekeners- en foarmjouwersgroep 'De Bedenkelijk Kijkende Grondeekhoorn' út Tilboarch fisualisearre tekst-op-papier. De rigels fan 'Waarm bad' 'weagje' op en del boppe de yn in waarm bad sittende prachfrou, dy't Talma letterlik har lichem ynsûget.
Dermei binne wy by it wichtichste ûnderwerp fan Talma syn teksten, nammentlik it problematysk hâlden en dragen fan 'e ik-figuer foar leden fan 'e oare sekse oer. It docht bliken dat de 'ik' yn Talma syn lieten, as it op it omgean mei froulju oankomt, de bleue en passive kant it neist is. Yn 'Waarm bad' kin dat ôflaat wurde út de rigel: 'ik hâld my stil, ik mei my net bewege' en yn it nûmer 'Dreamfamke' wurdt it sa ferwurde:

dreamfamke sinne fan myn hert
leit njonken my yn myn bêd
ik wit wol: it is mar sabeare
mar ik mei sa graach fantaseare

Yn 't earste oankommen lykje dat mar wat ienfâldige rigels. As men de mei in tokkeljend gitaarke begjinnende, sfearfolle en yntrigearjende musyk der lykwols by behellet, docht bliken dat wy hjir te krijen hawwe mei in werklik perfekt slutend nûmer. De harker bedarret geandewei it nûmer yn in sompich bêd fan muzikale waarmte, dêr't de wurden fan Talma yn op sleeptou nommen wurde, de kant fan it dreamelân út dêr't it 'famke' yn tahâlde moat. It nûmer hat yn dat stik fan saken wol wat wei fan 'Dreamscape' fan The Serenes op dy har cd 'Back To Wonder' (1993).
It titelstik 'Leave stumper' giet troch op it tema fan 'Dreamfamke'. Fuort yn 'e earste rigel is it al: 'gean mar werom nei dyn dream'. Yn it nûmer slagget it de ik-figuer ek wer net om in frou foar him te winnen. Foar syn dwaan is er diskear oars wol aardich assertyf en ek net mijen mei selskrityk:

jonkje wat woest dû no, moatst ris goed nei dy sels sjen
dû rinst achter har oan as in puber fan santjin
wat bist ek in stomme sukkel, leave stumper
(...)
sy hat dy as in lyts boekemantsje by de hân
ferjit dat frommes toch, dû lyts bytsje ferstân.

Muzikaal sit yn it titelnûmer, mei in 'tin' begjin fan suver psychedelyske piano- en gitaartoanen, in soad dynamyk. Der wurdt hieltyd op it goede momint yn 'e foarm fan breaks 'gas' weromnommen en ek wer op 'e tiid ekstra 'gas' jûn. Yn dit nûmer falt op 'en dúdliksten op dat Talma as sjonger in hiel eigen timbre hat, dat prima te ferbinen is mei stevige meloadyske rockmusyk.
De yn myn eagen meast poëtyske wurden fan Talma binne te finen yn it nûmer 'Brânmerk', it lêste stik fan 'e cd. Nei it foargeande sil it net ien fernuverje dat dat nûmer ek wer giet oer in net maklik te berikken leafde. De leafste sit diskear by de ik-figuer: 'ynbrând as in brânmerk yn in kowehûd'. Se mei der fysyk dan ek wier wol wêze:

oh deale famke mei dyn prachtich spierd lyfke
bist dû foar my in alderferskuorrendst moai wyfke

Dochs liket it ek no in platonyske oangelegenheid te bliuwen, sa't opmakke wurde kin út de lêste strofen fan 'Brânmerk':

de loft is alhiel ôfskjinne it binne allegear stjerren
en hoe kin ik dyn hert winne
ik ha dy socht yn de winter ik ha dy socht yn de simmer
hoe kin ik dyn hert winne

de folle moanne brânt yn myn lichem
in hiel fel ljocht eksplodearret yn myn holle
dû bist makke om de himel omheech te hâlden, dyn stim
golft yn sonyse golven myn holle binnen

It poëtyske fan 'e tekst wurdt yn 'Brânmerk' aksintuerre troch it ynhâlden fioele- en dito trompetspyljen fan 'e respektivelike gastmuzikanten Joke Corporaal en Tigran Mansour. Fierder kleuret Talma sels op piano en selesta it nûmer moai 'fyn' yn. Op sa'n wize is 'Brânmerk' in aparte, somtiden sweverige, mar yn alles oertsjûgjende útsetter wurden fan 'e tredde cd fan Meindert Talma & the Negroes.

It hear oereagjend kin, by alle ferskil yn kwaliteit fan 'e produksje, sein wurde dat 'Tessa' fan Cormick en 'Leave stumper' fan Meindert Talma & the Negroes cd's binne fan in heech artistyk gehalte. Beide bands dogge wers fan 'e itige muzikale en tekstuele konvinsjes har eigen autentike dingen. Dat sil wol mei de reden wêze, dat de nûmers fan sawol Cormick as Meindert Talma & the Negroes mar sa'n bytsje op 'e regionale omrop te hearren binne!

Terug naar
pers-overzicht